Czego dotyczy nowy przewodnik COMBINE?

Dokument powstał w ramach projektu 2 programu COMBINE. Obejmuje badania łączone, czyli prowadzone jednocześnie na podstawie rozporządzenia CTR (536/2014) oraz MDR lub IVDR. Nie zastępuje wytycznych MDCG 2020-10 i MDCG 2024-4. Odstępuje od nich tylko w jednym punkcie: w terminach raportowania. Nie ma też mocy prawnie wiążącej.

Kiedy zdarzenie jest ciężkie, skoro każda regulacja mówi inaczej?

Przewodnik proponuje wspólny mianownik. W badaniu łączonym za SAE uznaje się zdarzenie, które prowadzi lub mogło prowadzić do:

  • zgonu,
  • stanu zagrożenia życia,
  • hospitalizacji lub jej przedłużenia,
  • trwałej niesprawności,
  • wady wrodzonej.

Do tego dochodzą kryteria znane wyłącznie z MDR i IVDR. Pierwsze to choroba przewlekła, istotna zwłaszcza przy implantach. Kolejne to zagrożenie płodu oraz interwencja medyczna, która zapobiega trwałemu uszczerbkowi. Ostatnie to decyzja terapeutyczna podjęta na podstawie wyniku testu, która skończyła się zgonem lub zagrożeniem życia. Autorzy przyznają, że kryteria wyrobowe nie wiążą prawnie w części lekowej. Zakładają jednak, że ocena medyczna zgodna z ICH E2A i tak doprowadzi badacza do tych samych wniosków.

Dla ośrodka badawczego oznacza to trzy obowiązki:

  • zgłoszenie SAE do sponsora niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 24 godzin.
  • ocena związku przyczynowego osobno dla leku (IMP), wyrobu (IMD/IIVD), komparatora i procedury badawczej.
  • zgłoszenie niedoskonałości wyrobu (DD) także wtedy, gdy do szkody nie doszło, ale mogło do niej dojść.

Sponsor nie może zmienić oceny badacza. Jeśli się z nią nie zgadza, opisuje swoje stanowisko w komentarzu do raportu.

Jak wyglądają terminy po harmonizacji?

  • 24 godziny: badacz zgłasza SAE i DD sponsorowi.
  • 7 dni kalendarzowych: sponsor zgłasza wszystkim właściwym organom krajowym SAE możliwie związane z wyrobem, komparatorem lub procedurą oraz raportowalne DD. MDCG 2020-10 przewidywała 2 dni dla zagrożeń bezpośrednich. Nowy termin wyrównano z terminem dla SUSAR zakończonych zgonem lub zagrażających życiu.
  • 15 dni kalendarzowych to zdarzenia wpływające na stosunek korzyści do ryzyka sponsor zgłasza w CTIS jako zdarzenie nieoczekiwane.
  • 60 dni od daty zamknięcia danych: sponsor składa roczny raport bezpieczeństwa (ASR). Może on zawierać zestawienie zdarzeń wyrobowych kodowanych według terminologii IMDRF.

Podwójne raportowanie

Ten sam przypadek nadal może trafić zarówno do EudraVigilance, jak i do organu właściwego dla wyrobów. Sponsor może przekazać te obowiązki zewnętrznemu podmiotowi. Upraszcza to logistykę, ale problemu nie rozwiązuje, a autorzy wprost wskazują, że potrzebne są zmiany legislacyjne.

Moduł badań klinicznych EUDAMED jeszcze nie działa, dlatego w Polsce zgłoszenia z badań klinicznych wyrobów trafiają do URPL na adres incydenty@urpl.gov.pl. Załączniki przewodnika pokazują, że wymagania krajowe bywają szersze. Niemcy oczekują na przykład kwartalnych raportów okresowych.

Co sprawdzić w dokumentacji już teraz?

  1. Czy protokół i CIP/CPSP tworzą jeden dokument (model zalecany) albo są ze sobą w pełni spójne?
  2. Czy przy kilku sponsorach istnieje plan komunikacji, który określa, kto otrzymuje które SAE?
  3. Czy formularz SAE wymusza ocenę związku przyczynowego dla każdego produktu osobno?
  4. Czy SOP-y uwzględniają nowy, 7-dniowy termin?
  5. Czy znasz krajowe wymagania w każdym państwie, w którym prowadzisz badanie?

Dowiedz się więcej

Program COMBINE, Projekt 2: Safety reporting in combined studies – Sponsors’ guide